Independent Living-festivalen 2026 markerte kampen om ei betre BPA-ordning ute av kommunane og inkorporeringa av FN-konvensjonen for funksjomshemma sine menneskerettar i norsk lov.

– We shall overcome some day.

Tonen frå artist og tidlegare The Voice-deltakar Thomas Tvedt ebba ut i lyden frå massen på Universitetsplassen i duskregnet i Oslo laurdag 13. juni. Gospel-låten er hovudsakleg knytt til kampen mot rasisme og for menneskerettar og likestilling for svarte amerikanarar på 1950- og 60-talet, og har røter tilbake til 1700-talet. Seinare er låten brukt i fridomsrørsler over heile verda. For Independent Living-festivalen 2026 fekk han ein ekstra dimensjon. Stolthetsprisen 2026 gjekk nemleg til Landsforeningen We Shall Overcome (WSO), som arbeider for sjølvbestemmelse og menneskerettar for psykososialt funksjonshemma.

Sjå fleire bilete frå Stolthetsparaden i botnen av saka!

– For meg personleg var utdelinga av Stolthetsprisen under Likestillingsbrølet høgdepunktet under årets festival. Prismottakaren og saka dei arbeider for betyr noko for svært mange. Òg for meg som nærståande, som har stått i det, seier generalsekretær Stig Morten Skjæran i Uloba.

Kampen om å få vere open

Under prisutdelinga var Skjæran tydeleg rørt.

– De ser menneske der andre ser psykiske lidingar. Denne prisen er så inderleg fortent, sa han.

Under festen etter Stolthetsparaden, på Independent Living-huset i Drammen, utdjupa generalsekretæren:

– Som funksjonshemma med fysisk funksjonsnedsetjing trudde eg at eg visste litt om diskriminering og det å stå på sidelina i samfunnet. Det gjorde eg ikkje. Då Annikken (kona red.anm) blei sjuk med psykoseliding for mange år sidan, fekk eg eit innblikk verda ho navigerer. Og eg vart sjokkert over stigmaet og fordommane, skamma og teiinga. Kampen mot tvang, medisinering, belteleggjing og skjerming, som WSO kjempar, er så viktig. Ikkje minst kampen om å kunne vere open om det.

Løysinga på menneskerettar i praksis, er BPA

Independent Living-festivalen 2026 gjekk altså føre seg på Independent Living-huset i Drammen, Ulobas hovudkontor, og i Oslo. Uloba feirer 35 år i kampen for likestilling i 2026, og funksjonshemmarørsla feirer at CRPD, FN-konvensjonen om funksjonshemma sine menneskerettar, er inkorporert i den norske menneskerettslova.

To dagar med fest og protest markerte starten på kampen om å gjere paragrafane i FN-konvensjonen til menneskerettar i praksis. Løysinga på mange av utfordringane, er BPA.

– BPA er ikkje helse, det er likestilling. Konvensjonen nemner ikkje ordninga med eitt ord, men ho er likevel ofte svaret på retten til arbeid, utdanning og et sjølvstendig liv, meinte Eli Knøsen frå Likestillings- og diskrimineringsombodet (LDO).

Midt i dette skal eit ekspertutval vurdere BPA-ordninga på nytt. Ulobas krav er tydeleg: BPA-ordninga må flyttast ut av kommunal forvalting, opp til staten og forankrast i likestilling. Likestillingsbrølet baud difor på debattar som minna om kampen for likestillingsverktøyet BPA på funksjonshemma sine premiss, likestillings-tabloidnytt og eit attsyn med filmen Min første kjærlighet av Mari Storstein.

Over 200 menneske deltok fysisk på Likestillingsbrølet fredag 12 juni, og 270 deltok digitalt.

Sakene frå Likestillingsbrølet og Stolthetsprisen kan du lese her (Likestillingsbrølet) og her (Stolthetsprisen). Les òg saka frå NRK Buskerud her.

Flytte festen til Drammen

Nytt av året var flyttinga av festen Stolt natt frå Salt i Oslo til Drammen. Der venta pynt og pils med generalsekretæren, og mat, konsert og god stemning for alle utover kvelden. Med generalsekretærhatten (eller capsen) på, oppsummerer Stig Morten Skjæran det slik:

Sjølv om vêret er dårleg, er vi vasstette.

– Som generalsekretær er Stolthetsparaden høgdepunktet i Independent Living-festivalen 2026. Eg har vore med på 17 av dei 18 paradane vi har arrangert, og det er noko høgtideleg over stemninga på Universitetsplassen. Sjølv om vêret er dårleg, er vi vasstette. Folk møter opp, med godt humør og kampvilje.

Saka held fram under bileta.

Set av datoen

– Og stemma heldt heile vegen til Jernbanetorget?

– Vi kan ikkje gå her og vere stille, eg kan i alle fall ikkje det. Og eg kan ikkje forvente at toget skal lage lyd og vere stolte, sterke og synlege, om eg ikkje ropar litt eg òg.

Set av datoen alt no: Independent Living-festivalen er tilbake 11 og 12 juni 2027. Under finn du endå fleire bilete frå Independent Living-festivalen 2026.